NiCad Accu ellende
Inleiding
Dooie ontvangeraccu? Help! Het vliegtuig reageert niet meer! Wat eerst nog een prachtige stijgvlucht leek gaat over in een fraaie parabool en vervolgens vol gas de grond in. Nog wat spastische bewegingen van de piloot en de stilte breidt zich uit over het veld…
Je kunt er ook niets aan doen. Dat wordt tenminste vaak gezegd. Neem nou andere oorzaken zoals dommigheid (had je maar moeten opletten!), bravoer (zeker zin in een nieuw kist), gammel model (eigen schuld dikke bult), gewoon een pechdag (had je maar niet moeten komen) of nog erger, zoals ontvanger vergeten in te schakelen, zender perongeluk uitschakelen, roeren verkeerdom aansluiten. Geef ze maar de kost!
Nee, hier speelt iets van heel andere orde: een gevoel van grote machteloosheid!
Want hoe kan je nou voorkomen dat je accu plotseling overlijdt? Sommige vliegers (niet de proleten onder ons) lossen dit op door gewoon regelmatig een nieuwe accu te kopen. Op zich geen slecht idee. Ik raad iedereen aan, die zijn accu verdenkt, direct een nieuwe aan te schaffen. Echter, als je een paar dingen in de gaten houdt, dan heb je al direct een stuk minder kans dat je met een lege accu komt te zitten.
Technisch
Een accu bestaat uit meerdere cellen. Elke cel bestaat uit twee polen, met daartussen elektrolyt. Chemische processen vinden plaats op het contactoppervlak van iedere pool en het elektrolyt. De processen zijn volledig omkeerbaar. In theorie kunnen ze oneindig vaak geladen en ontladen worden en houden ze hun capaciteit. In de praktijk treedt het geheugeneffect op, wat betekent dat de capaciteit geleidelijk aan minder wordt. Om ze een flinke stroom te laten leveren zonder dat de spanning gelijk in elkaar zakt wordt het oppervlak van beide polen zo groot mogelijk gemaakt door ze een sponsachtige structuur te geven. Hiervoor zijn verschillende fabricagetechnieken zijn bedacht. De bekendste is het "sinteren".
Vrijwel alle NiCad accu's moeten met 10% van hun capaciteit geladen worden gedurende 14 a 15 uur. Dus 700mAh met 70mA. Een grotere stroom mag best maar dan moet de lader direct uitschakelen als de cellen vol zijn. Snelladers herkennen dit aan het plotseling afnemen van de celspanning. Verder laden heeft dan een veel te hoge gas- en warmteproductie tot gevolg en is schadelijk. Dat snelladen slechter is dan langzaam laden is een fabeltje. Dagenlang met zeer lage stroom laden is trouwens ook schadelijk. Daar kom ik verderop op terug.
Aanlopende servo's
Gelijk dan maar het allergrootste gevaar. Dat is namelijk de servobesturing die aanloopt. En dat heb je niet altijd zo gauw in de gaten! Wat dacht je bijvoorbeeld van een gas-servo, die bij volgas maar blijft doorduwen. Starten, motor volgas, horen en zien vergaat je. En dan die ene servo die maar staat te duwen en brommend ongemerkt je hele accu leeglurkt.
Zelfontlading
Door ouderdom, maar ook door lange tijd (langzaam) laden kunnen in het elektrolyt kristalletjes gevormd worden. Deze groeien als stalactieten (zoals in grotten) zeer langzaam van de ene pool naar de andere pool. Als ze die bereikt hebben, dan begint een langzame zelfontlading. Stel één van de cellen krijgt hier last van. Dan heb je kans dat een tijdje na het laden van je accu die cel alweer half leeg is. Nou moet je rekenen dat de capaciteit van je accu zo groot is als die van de zwakste cel. Betekent dus dat de capaciteit van je hele accu gehalveerd is!
De meesten laden hun accu's de avond voor de vlucht. Echter, laat na het laden je accu eens een paar weken liggen en kijk dan of er nog genoeg leven in zit (bv met een accutester). Zo kom je zelfontlading op het spoor.
Vergeten uit te schakelen
Oeps, je hebt vergeten de ontvanger uit te schakelen. En je komt daar pas achter als de accu leeg is. Nou, kijk dan uit want die accu is dan misschien wel heel onbetrouwbaar geworden. Het probleem is namelijk dat bij het leegraken mogelijk één cel eerder leeg is geraakt dan de rest. En nou komt het: Cellen die geheel leeg zijn worden door hun buurjongens gedwongen zich nog verder te ontladen. Dat heeft tot gevolg dat de chemische reacties van die cel zich gaan verplaatsen naar de tegenovergestelde pool: pluspool wordt uiteindelijk minpool en omgekeerd, de spanning op de cel keert om waardoor de polen onherstelbaar worden beschadigd. Als het ontladen gestopt wordt herstelt de celspanning zich weer. Je hangt het zootje aan de lader en er lijkt niets aan de hand. Echter die ene beschadigde cel kan een minder grote stroom leveren en is al gauw leeg. En natuurlijk wordt de capaciteit van de accu weer bepaald door de zwakste cel.
Dus: Vergeten uit te schakelen en daardoor de accu geheel leeg, dan beter een nieuwe kopen, of de accu laten testen met een accutester.
